Zeynep Sultan Camii / Ä°stanbul

Zeynep Sultan Camii

Zeynep Sultan Camii 1769 yılında III. Ahmed’in kızı Zeynep Âsime Sultan tarafından Ayazma Câmii’nin de mîmarı olan Mehmet Tâhir AÄŸa’ya yaptırılmış barok tarzındaki câmidir. Mîmârî tarzına bulunduÄŸu mekan göz önüne alınarak karar verilmiÅŸtir. Bu özel tarzı ve yapımında kullanılan malzemeler nedeniyle Bizans kiliselerini anımsatır.

Gülhâne’nin karşısında bulunan câminin arka tarafında bugün de ilkokul olarak kullanılan mektep vardır. Eskiden sebil[1] olarak kullanılan kısmı ise ÅŸu anda vakıflar tarafından kiraya verilmiÅŸ, büfe olarak iÅŸletilmektedir. Câminin hemen önünde I. Abdülhamit’in külliyesinden[2], 1920′lerde Eminönü’den 4. Vakıf Han’ın yapımı nedeniyle buraya taşınmış olan çeÅŸme artık istimlak çalışmaları sırasında Taya Hatun Sokak’taki bugünkü yerine taşınmıştır. Hemen üst tarafında ise Osmanlı AraÅŸtırmaları Vakfı bulunmaktadır.

Hazîresinde[3] Alemdar Mustafa PaÅŸa’nın mezarı bulunmaktadır. Yeniçeri isyânını bastırmak için Ä°stanbul’a gelen Alemdar Mustafa PaÅŸa tahta II. Mahmut’u çıkarmış, kendisi de sadrâzamı olmuÅŸtur. Ancak bir süre sonra yeniçeriler tekrar ayaklanıp Alemdar Mustafa PaÅŸa’nın evini kuÅŸatmış, paÅŸa da kendisiyle birlikte evini havaya uçurmuÅŸtur. Cesedi yeniçeriler tarafından Yedikule Zindanları’na atılmıştır. 1900 yılında Ä°stanbul’da ilk istimlâk çalışması sırasında naaşı bir tören düzenlenerek Zeynep Sultan Camii’nin avlusuna defnedilmiÅŸtir. Câminin bahçesine bir sıbyan mektebi yapılmış ve Alemdar Mustafa PaÅŸa’nın ismi verilmiÅŸtir.

Ayrıca 1912 yılında yapılan istimlâk çalışmaları neticesinde türbesi yıkılan Zeynep Sultan’ın naaşı, câminin bodrumunda 1950 yılına kadar kalmıştır. 1950′de dönemin vakıflar idâresi tarafından Zeynep Sultan’ın naaşı bugünkü yerine defnedilmiÅŸtir. Câminin bodrumu ise 1983 yılında restore edilmiÅŸ, ÅŸu an hâlen ibâdete açık durumdadır. III. Selim’in sadrâzamlarından Zeynep Sultan ile evli olan Melek Mehmet PaÅŸa’nın kabri de câminin hazîresinde yer almaktadır.

Zeynep Sultan Camii 1958 yılında Vakıflar İdâresi tarafından, 1983 yılındaysa câmii cemaati tarafından restore edilmiştir.